Binnenkort: Bikini babes in Teheran

Hafez’ observatie over de schijnbare eenvoud van de liefde geldt ook voor de revolutie: van een afstand lijkt zij helder en moreel eenduidig, maar in de praktijk toont zij zich anders; als een web van belangen. De revolutie gaat gepaard met misrekeningen, de revolutionairen kenmerken zich door hun tegenstrijdigheden.

Media en Iran

Problematisch in de berichtgeving over de gebeurtenissen in Iran is hoe kritiekloos activisten en oppositiegroeperingen worden benaderd. Geven zij een objectief beeld van de zaken in Iran? In ons medialandschap tonen journalisten zich bewust van het feit dat overheden belangen kunnen hebben bij het vervormen van een narratief. Tegelijkertijd vergeten deze journalisten dat ook activisten die antagonistisch tegenover het regime staan, baat kunnen hebben bij het vertekenen van de realiteit ter plekke.

Als de beelden van Tom de Wal uit Iran afkomstig waren geweest, zouden meerdere mensenrechten-organisaties zich waarschijnlijk hebben uitgesproken en hem hebben omschreven als een gewetensslachtoffer van het regime.

Steun

Reactionair

Help ons onafhankelijk te blijven. Doneer en steun de publicatie van vrij en onafhankelijk gedachtegoed.

Telkens wanneer grootschalige demonstraties in Iran plaatsvinden, wordt er fel gelobbyd met de boodschap dat ‘de overwinning op het regime nabij is’. Dit gaat al 17 jaar lang zo. Israëlisch, Saoedisch en Amerikaans gesubsidieerde satellietkanalen proberen 24 uur per dag mensen binnen Iran ervan te overtuigen dat zij geen keus hebben behalve gewelddadige omverwerping van het regime. Extern proberen verschillende Iraanse groeperingen legitimiteit en vooral financiële steun te verkrijgen van westerse overheden. Drie belangrijke voorbeelden hiervan zijn Masih Alinejad,¹ de MEK2 en Reza Pahlavi.²³

Deze groeperingen pogen jaar op jaar hetzelfde: demonstraties organiseren die kunnen leiden tot omverwerping van de staat. Zij vormen het schoolvoorbeeld van hoe lobbyisme, realpolitik en authentiek nationalisme niet zouden moeten functioneren.

Intern in Iran

Het fundamentele probleem van de huidige protestbeweging in Iran is niet het ontbreken van moed, maar het gebrek aan organisatie. Deze protestbeweging kent geen ideologische samenhang, ze ontbeert strategisch leiderschap en concrete doelstellingen. De demonstraties begonnen met de bazari’s, de klassieke marktlieden, die primair druk wilden uitoefenen op de overheid om actief oplossingen te zoeken voor de hyperinflatie. Vervolgens sloten verschillende ontevreden segmenten van de bevolking zich aan, zonder duidelijke of gezamenlijke eisen.

Daarnaast zijn er ook gewapende terroristische groeperingen actief in Iran, waaronder separatistische Koerdische en Baloetsjische milities die strijden in de grensgebieden van het land, iets wat ook al zichtbaar was tijdens de demonstraties van 2022.

Het eerste principe van de staat is zelfbehoud, en juist daarom werden de demonstraties in het begin niet direct neergeslagen. In de media wordt gezwegen over de gewelddadige aard van sommige demonstranten. Deze lieden zoeken de confrontatie met de staat op. Maar omdat deze heterogene beweging geen uitgewerkte strategie heeft, lijkt de kans op succes voorlopig gering.

De Israëlische minister Amichai Eliyahu heeft recent bevestigd dat de Mossad gedurende deze demonstraties actief opereert. Tegelijkertijd blijft de vraag of Trump al dan niet zal besluiten een aanval op Iran te steunen.

De diaspora

De monarchisten hebben zich binnen Iran nauwelijks georganiseerd. Het merendeel van hun activiteiten vindt extern plaats en hun voornaamste steun komt vanuit Israël. Dit werkt in het voordeel van het regime, aangezien deze oppositie letterlijk heult met ‘de kleine Satan’.

Hoewel de online campagnes van de monarchisten goed georganiseerd zijn, falen zij in het overtuigen van westerse politici. Als oppositieleider opereert de kroonprins niet onafhankelijk, hij moet het hebben van politieke en financiële steun van andere actoren. Tragisch genoeg voor Reza Pahlavi beschikt de MEK over betere banden met het Witte Huis. Pompeo, Bolton, Giuliani, Rubio en meerdere andere Republikeinen onderhouden nauwere relaties met deze marxistisch-islamitische sekte dan met de kroonprins.

De strategie van de MEK veronderstelt impliciet dat politieke verandering in Iran alleen haalbaar is met actieve financiële en institutionele steun van de Verenigde Staten. Daartegenover staat dat Trump zich vooral bezighoudt met twee zaken: het belang van Israël en de beeldvorming naar zijn achterban toe.

Het Westen als probleem en oplossing

De monarchisten, die zichzelf graag presenteren als een nationalistisch alternatief, lijden aan defaitisme. Volgens hen zou het Westen Khomeini aan de macht hebben gebracht, en is de revolutie daarom illegitiem. Maar wanneer datzelfde regime met steun van de Mossad en de CIA omver zou worden geworpen, achten zij dat legitiem.

Zij beweren dat Iraniërs ‘bijna Europeanen’ zijn, waarna zij moeten verklaren hoe, volgens hun eigen narratief, de meest regressieve, talibaneske staatsvorm is voortgekomen uit deze verre neef van de ‘westerse beschaving’. Een nationalisme dat zijn legitimiteit ontleent aan buitenlandse inmenging ondergraaft per definitie het soevereiniteitsargument waarop het beweert te rusten.

Door de inconsistentie in hun narratief en hun incompetente optreden binnen en buiten Iran, rijst de vraag of de Iraanse diasporabewegingen hebben gefaald, of juist hun Israëlische sponsors. De Iraanse oppositie in ballingschap lijkt revolutie steeds vaker te benaderen als een marketingcampagne: nostalgische beelden, emotionele contrasten tussen bikinibabes en gesluierde vrouwen, en investeringsretoriek moeten het gebrek aan politieke infrastructuur compenseren. Maar de geschiedenis leert dat staten zelden vallen door esthetiek alleen.

Mansad studeert internationaal Recht en Midden Oosten Studies en is van Iraanse komaf