Is wereldvrede mogelijk?

De recente ontwikkelingen op het wereldtoneel hebben veel politici en journalisten doen twijfelen aan de houdbaarheid van de zogeheten rule-based order, een orde die is gebaseerd op universele eeuwigdurende internationale regels, en zogenaamd niet berust op het uitoefenen van geweld. Het is mijn stellige overtuiging dat deze rule-based order nooit echt heeft bestaan en dat iedere orde, ofschoon er veel gekletst wordt over mensenrechten, vrijheid en rechtvaardigheid, staat of valt bij het gehalte aan macht en de gewilligheid deze macht in te zetten.

Naar mijn mening is het vermeende verval van de rule-based order dan ook geen tragisch gegeven, maar eerder een bevrijding van de leugen dat we in een “rechtvaardig” systeem leven dat volledig anders zou functioneren dan alle andere systemen die ooit in de wereldgeschiedenis hebben bestaan.

Steun

Reactionair

Help ons onafhankelijk te blijven. Doneer en steun de publicatie van vrij en onafhankelijk gedachtegoed.

Ik had eerst zelf het idee om voor deze column dit amorele wereldbeeld uit te werken, maar na een snelle duik in mijn eigen boekenkast bleek dat niet nodig te zijn. Er zijn namelijk denkers geweest die dit fenomeen veel beter hebben beschreven dan ik ooit zou kunnen. Oswald Spengler (1880 - 1936) is één van die denkers. De cultuurpessimist Spengler, bekend van zijn magnum opus Der Untergang des Abendlandes, heeft in zijn laatste levensjaar het stuk “Ist Weltfriede möglich?” geschreven, amper een pagina lang, als telegrafisch antwoord op de vraag: is wereldvrede mogelijk?

Ist Weltfriede möglich?, heb ik in 2025 vertaald voor een Spengler-lezing op het JFVD-zomerkamp en het schijnt mij nu de juiste tijd te zijn om het document weer boven water te halen, om ieder die ervan overtuigd is dat de wereld op internationale afspraken is gebaseerd, met de neus op het feit te drukken dat er in deze wereld maar één constante is: de wil tot macht. Men mag daarvan vinden wat hij wil; veranderen zal de wereld daardoor niet. Uiteindelijk berust iedere vorm van rechtsorde op geweld. Het is alleen de vraag of dit geweld direct zichtbaar is, of zich verschuilt achter internationale wetten en organen. De vraag of de wereld anders zou moeten zijn is voor mij niet van belang. Het gaat er voor mij om wat de wereld was, is en zal zijn.

Nu goed, hier mijn vertaling van Spenglers kleinood: Ist Weltfriede möglich?

Is wereldvrede mogelijk? Telegrafisch antwoord op een Amerikaanse rondvraag (1936)

De vraag of wereldvrede ooit mogelijk zal zijn, kan alleen beantwoord worden door een kenner van de wereldgeschiedenis. Kenner van de wereldgeschiedenis zijn, is echter de mensen kennen, hoe ze waren en altijd zullen zijn. Er is een enorm verschil, dat de meeste mensen nooit zullen begrijpen, tussen het beschouwen van de geschiedenis van de toekomst, zoals die zal zijn of zoals men haar graag wil zien. Vrede is een wens, oorlog een feit en de geschiedenis van de mens heeft zich nooit bekommerd om menselijke wensen of idealen. Het leven is een strijd tussen planten, dieren en mensen; een strijd tussen individuen, maatschappelijke klassen, volkeren en staten, of die nu in economische, sociale, politieke of militaire vormen wordt uitgevochten. Het is een strijd om de macht, om het doordrukken van de eigen wil, voordeel of opvatting van wat nuttig of rechtvaardig is, en wanneer alle middelen tekortschieten, zal men altijd weer naar het laatste grijpen: geweld. Men kan het individu dat geweld gebruikt een misdadiger noemen, een klasserevolutionair of landverrader, een volk bloeddorstig - maar dat verandert niets aan de feiten. Het huidige wereldcommunisme omschrijft zijn oorlog als opstand, koloniale rijken als bevrijding van vreemde volkeren, en als de wereld een eenheidsstaat zou zijn, zou men oorlogen opstanden noemen. Dat alles is louter onderscheid in woorden. Het is een gevaarlijk feit, dat vandaag de dag alleen de blanke volkeren over wereldvrede praten, en niet de veel talrijkere kleurlingen. Zolang enkele denkers en idealisten dat doen – ze hebben het altijd gedaan – is het ondoeltreffend. Echter wanneer gehele volkeren pacifist worden is het een symptoom van ouderdomszwakte. Sterke en ongerepte rassen zijn het niet. Het is afstand doen van de toekomst, want het pacifistische ideaal betekent een eindtoestand, die in strijd is met de werkelijkheid van het leven. Zolang er menselijk ontwikkeling is, zal er oorlog zijn. Als echter de blanke volkeren zo oorlogsmoe worden, da hun regeringen hen op geen enkele manier meer tot oorlog kunnen bewegen, dan zal de wereld ten prooi vallen aan de gekleurde volkeren, zoals het Romeinse Rijk ten prooi viel aan de Germanen. Pacifisme betekent de macht aan de geboren niet-pacifisten overlaten, onder wie altijd ook blanke zullen zijn, avonturiers, veroveraars, heersermensen, die toeloop vinden, zodra ze succes hebben. Als er vandaag in Azië een grote opstand tegen de blanken zou plaatsvinden, dan zouden zich ontelbare blanken daarbij aansluiten, omdat ze het vreedzame leven beu zijn. Pacifisme zal een ideaal blijven, oorlog een feit – en als de blanke volkeren besloten hebben geen oorlog meer te voeren, dan zullen de kleurlingen dat doen, en de heersers van de wereld zijn.

Oswald Spengler, uit: Reden und Aufsätze (München, 1937)