Scheiding van Kerk en Staat

Wie twijfelt nog aan de juistheid daarvan? Het liberalisme kwam als redelijke oplossing. Die begon met de slogan ‘ieder voor zich, en God voor ons allen’, om op den duur te verschralen in ‘ieder voor zich’ zonder meer. Wat houdt ons sindsdien bijeen, wat bundelt een volk, of bestaan volken überhaupt nog? Verdrinken die thans niet in een multiculturele soep zonder grenzen?

Dat het christendom Europa heeft gemaakt, blijft een historisch feit. De bewijzen zijn legio. De kathedralen, de grootste kunstenaars, de humanisering van de oorlog, de emancipatie van de vrouw, de armenzorg, het ziekenhuiswezen, de ontwikkeling van de landbouw, de veroordeling van de slavernij, de sociale leer. We bevinden ons nog steeds in de nagloei daarvan. Om te beseffen wat die verworvenheden hebben betekend, volstaat een blik in de Oudheid, toen de barbarij geen grenzen kende.

Steun

Reactionair

Help ons onafhankelijk te blijven. Doneer en steun de publicatie van vrij en onafhankelijk gedachtegoed.

Moderne criticasters van de ooit gangbare godsdienst beroepen zich graag op een zogenaamde Zwarte Legende, met de kruistochten, de inquisitie en de kolonisatie als vermeende misdrijven. In 1992, ter gelegenheid van het vijfhonderdjarig jubileum van de Ontdekking van Amerika, werd Columbus met Hitler vergeleken. Hij had roof, brandstichting, ziekteverspreiding en erger in die overzeese streken op gang gebracht. De Spaanse kolonisten waren verantwoordelijk voor de vernietiging van oorspronkelijke beschavingen. Dat de Azteken gewoon waren om jaarlijks duizenden krijgsgevangenen aan hun zonnegod te offeren, heette een fabel. De moderne droom stipuleerde dat de indianen in een ongerepte staat verkeerden. Dus waarmee bemoeiden zich de missionarissen met hun Blijde Boodschap? Werd die niet met het zwaard van de veroveraars opgedrongen, en verrijkten de opdrachtgevende vorsten zich niet schandelijk met al dat geroofde goud en zilver? Hoe anders was het vierhonderdjarig jubileum in 1892 verlopen. Toen vierden beide kanten van de oceaan feest, en was er voor Columbus zelfs een proces voor heiligverklaring opgestart.

Tja, er was in een eeuw heel wat veranderd. De generatie van 1968 voelde niets meer voor de traditie waar Europa haar opkomst en glorie aan te danken had. De Kerk werd grondig onderuitgehaald door schrijvers en intellectuelen. Het Vaticaan was één grote misdadigersbende, volgens de populaire romancier Maarten ’t Hart. De tempels liepen leeg, religieuzen hingen hun plunje aan de kapstok, traden in het huwelijk, verzaakten aan hun roeping. De cultuur - een soort ‘religion light’ - droeg van alles aan om de hypocrisie te hekelen onder het vaandel van lang leve de vrijheid. ‘De Schaamte Voorbij’ luidde de bestseller van een zelfs nog vorig jaar met de prestigieuze P.C. Hooft-prijs bekroonde smaakmaakster. De toenmalige nieuwlichters wisten wat ze wegwuifden. Met inbegrip van de Bijbel, gewoon literaire fictie, zoals al door Spinoza verkondigd.

De Reactionair

Nieuwsbrief

Blijf op de hoogte van de nieuwste artikelen door u in te schrijven op onze nieuwsbrief!

Wij sturen u een e-mail ter verificatie, zie uw inbox.

›

De woede, de aanklachten en de gevierde spijtoptanten van 1968 behoren inmiddels tot het verleden. De kerk leeft stilletjes en schuchter voort aan de zijlijn, zonder noemenswaardige impact op de maatschappij als geheel. Wie haar nu bezoeken, zijn enkelingen, onbekend bij hun buren en familie. Ze vormen een minderheid, zoals in de oudste tijden, toen er in de steden een paar verspreide christenen woonden wier doen en laten voor de bevolking in het verborgene bleef.

Van haar kant, hoopte Rome invloed terug te krijgen door zich opnieuw uit te vinden onder het Tweede Vaticaans Concilie. Dat gebeurde in de revolutionaire jaren zestig. De ramen gingen open, het Geloof werd ‘bij de tijd’ gebracht. Die update, aggiornamento geheten, is veelzeggend. Wat ooit naar de Eeuwigheid verwees, wees nu op het tijdelijke. Het Latijn kon weg, een tafel was actueler dan een altaar, een burgerlijke telling van zondagen rekende af met die archaïsche drie jaarkringen van Kerstmis, Pasen en Pinksteren. Het horizontale tweede gebod paste beter bij het optimistische wereldbeeld dan het verticale eerste. Humanisme alom. We waren samen op weg naar een toekomst van vrede en gerechtigheid. Toen het nieuwe millennium aanbrak, bood de paus uit naam van de Kerk zijn excuses aan voor de kruistochten, de inquisitie en de kolonisatie. Hielp het? De Zwarte Legende bleef prikkelen. Er was nog meer wat niet deugde. De pedofilie onder de clerus werd en bleef het nieuwe struikelblok. De slachtoffers kregen overal ruimte van de media om hun grieven toe te lichten en genoegdoening te eisen.

Ondertussen is het Geloof niet weg te branden. Want het gezond verstand zoekt houvast in een woelige wereld. De geest laat zich niet van het lichaam scheiden. De scheiding van kerk en staat daarentegen, was achteraf bezien een vergissing. Anders dan in Rusland, waar het volk zich nog in het christendom herkent.