Democratie komt van demos, volk. Volgens Plato en Aristoteles is democratie de slechtste bestuursvorm. Demagogen zijn machtswellustelingen die het volk aanpraten wat het moet willen. En dat gaat gepaard met misleiden, loze beloften, halve waarheden, emotionele leuzen en het aanwakkeren van onderbuikgevoelens, alsmede het anticiperen op angst voor mogelijke gevaren door, ter bevordering van de onderlinge eenheid, via een vijandbeeld collectieve haat op te roepen.
Aan de demagogie ontsproten de politieke partijen – die elk aan een ander segment van de populatie appelleren, de haves en have-nots tegen elkaar uitspelend. Het Algemeen Belang komt eerst aan de orde in tijden van rampen en oorlog. Die vereisen een daadkrachtige leiding die de partijtwisten neutraliseert.
Steun
Reactionair
Help ons onafhankelijk te blijven. Doneer en steun de publicatie van vrij en onafhankelijk gedachtegoed.
In de oude monarchie, die duizend jaar heeft geduurd, was het de koning of keizer die het Algemeen Belang vertegenwoordigde bij de gratie God, en daarbij, in principe, twee handen op een buik vormde met het geestelijk gezag dat berustte bij de plaatsbekleder van Christus op aarde. De aristocratie was zowel een steunpilaar, als een gevaar voor de Kroon, en daarom zochten verstandige koningen altijd de bijval van het volk, de burgerij in de steden. Die kon dan bepaalde rechten en voordelen verkrijgen inzake belasting, tol, handel. De stabiliteit van het monarchale systeem was te danken aan de erfopvolging. Bleek een kroonprins niet capabel om te regeren, dan sprong de eerste minister bij.
De grote vergissing van koning Lodewijk XVI was dat hij zich met de aristocratie had verbonden zonder de burgerij in aanmerking te nemen. Dat verklaart de Revolutie van 1789 die het einde inluidde van het ancien regime. Zonder kleerscheuren ging dat niet. Eerst kwam de dictatuur van Napoleon, gevolgd door de troonsbestijging van een wereldvreemde troonpretendent en een nepadel, oude munten dus. De revoluties van 1830, 1845, de staatsgreep van Napoleon III, de Parijse Commune van 1870-71 en de opeenvolging van republieken dompelden Frankrijk in een ongekende wanorde.
Moderne historici zetten doorgaans het millennium van de monarchie weg als een zwart verleden ten einde zo de eigen tijd als vooruitgang te rechtvaardigen. Dat antieke filosofen de democratie de slechtste bestuursvorm noemden, wuiven ze weg als iets wat toen mogelijk gold, maar nu niet meer.
Een vergelijkbare verschuiving deed zich ook voor in de Una Sancta. Paus Pius IX, de langst zittende paus uit de kerkgeschiedenis en bovendien nog wereldheer van een staat in midden Italië, verketterde het liberalisme als de grote aantasting van zowel het Geloof, als de sociale orde. In 1864 verscheen zijn Syllabus errorum, waarin alle onderdelen van die dwaling staan gespecificeerd. Menen dat de Rede voldoet om de werkelijkheid te doorgronden, was een notoire misvatting. De Bijbel reduceren tot literaire fictie vloekte met de geopenbaarde Waarheid, en met een onheuglijke traditie. Zolang de monarchie duurde, was de godsdienst altijd het richtsnoer geweest voor alle generaties. Een Staat die zich daarvan losmaakte, wachtte, geestelijk en moreel gezien, de duisternis. Menen dat het christendom niet meer waarde had dan islam, hindoeïsme en andere levensbeschouwingen, betekende een flagrante miskenning van vrijwel alles waar Europa haar opkomst als cultuur en beschaving aan dankte. Maar de opvolger van Pius IX, paus Leo XIII, spoorde de katholieken aan mee te doen met de democratische staatsvorming. Een breuk met wat eerdere pausen vonden. Want samenwerking met liberalen en socialisten werd onvermijdelijk.
De Reactionair
Nieuwsbrief
Blijf op de hoogte van de nieuwste artikelen door u in te schrijven op onze nieuwsbrief!
Wij sturen u een e-mail ter verificatie, zie uw inbox.
Feitelijk hebben met de Revolutie van 1789 het verval en de ondergang van Europa ingezet, met als voorfase de Verlichting. Kern van de vernieuwing was het illusoire idee dat de wereld maakbaar is op grond van puur menselijke inspanning. De Rede, de Wetenschap en de Techniek vormden de bouwstenen van de nieuwe Toren. Door de juiste instituties in te voeren, meenden de liberalen de voortgang te bevorderen van een beter bouwwerk. De socialisten vonden dat alles eerst moest worden afgebroken om baan te maken voor een compleet nieuwe Toren. De strijd tussen beide ideologieën vertraagde de voortgang.
Van de oorspronkelijke revolutionaire idealen was in elk geval niets meer over. De Broederschap was ver te zoeken; de Vrijheid hing af van hoe kapitaalkrachtig je was; de Gelijkheid - zelfs indien juist - kon niets ter wereld waarmaken, aldus Balzac. En de Mensenrechten bleven een pijnlijke droom.
Het geloof in de Vooruitgang kreeg, zij het met vallen en opstaan, algemene aanvaarding. Wie er niet in meeging, was cynisch, dan wel pessimistisch, in elk geval afkeurenswaardig. Realistisch waren alleen de eenzame weinigen.
