“De honderd beste, of belangrijkste boeken aller tijden” is een greep uit de Wereldliteratuur waar verschillende websites op internet blijk van geven. Wat opvalt, is de nadruk op het genre “roman”, alsmede op de negentiende en twintigste eeuw. Verbazen kan dat samengaan van tijd en genre niet, aangezien juist in die tweehonderd jaar het proza gewijd aan de tastbare, fysieke wereld standaard was geworden. Voorheen had je de ideeën novellen, en nog verder terug het heldendicht en het voorbeeldige verhaal ter lering.
Toen na de Revolutie van 1789 de bourgeoisie als doelgroep eveneens standaard was geworden, zochten uitgevers, romanciers en literaire critici tot meerdere glorie van het nieuwe genre naar voorlopers. Bekend geval is de Don Quichot. Doch het relaas van de exemplarische groei van een vriendschap tussen de ridder en zijn schildknaap laat zich moeilijk rijmen met wat in onze eeuwen doorgaat voor “realisme”, “naturalisme”, “modernisme” of “psychologisme”. Die stromingen passen bij de weergave van het alledaagse leven waarin de meeste lezers zichzelf herkennen. Dat geldt ook voor de uitvoerige biografie en het egodocument. De oudtijdse verteller of ik-figuur, aanvankelijk zelfs anoniem, hield zich ondergeschikt aan de zaak die hij naar buiten bracht.
Steun
Reactionair
Help ons onafhankelijk te blijven. Doneer en steun de publicatie van vrij en onafhankelijk gedachtegoed.
Onder de beste of belangrijkste boeken aller tijden ontbreekt de Bijbel, en ook de antieke klassieken doen niet mee. Maar de Bijbel valt op, aangezien geen werk meer is vertaald en verspreid, en meer invloed heeft gehad op de literaire kunst. Die Band bevat over de zeventig boeken van zeer verschillende auteurs uit ver uiteenlopende generaties die met elkaar een tijdsduur omspannen van zo’n vierduizend jaar. Iets uniekers bestaat er in de boekenwereld niet.
Vervolgens komen in die Band alle genres aan de orde, van geschiedschrijving, verhaal, lyriek, filosofie, profetie, theologie, dialoog, gezangen, parabel, zakelijke verslaggeving, brieven, voorspellende en apocalyptische duidingen. Uitzonderlijker nog is dat wat mensengroepen en individuele mensen tijdens hun leven kan overkomen al in het Boek der Boeken geschreven staat. Alles wat vertelbaar is, vindt er zijn profiel. Neem oorlog en vrede, misdaad en straf, schuld en boete, verraad en loyaliteit, slavenbestaan, ballingschap, hongersnood en droogteperioden, droom en utopie, vriendschap en liefde, geluk en verdriet, zege en verlies, wijsheid en waanzin, rijkdom en armoede, lijden en beproeving, onderscheid tussen goed en kwaad, waarheidsvinding, deugden en ondeugden, rechters en koningen, politiek, economie, heldendom en zelfopoffering en wat al niet meer. En dat ook nog afgezien van de geestelijke betekenis van gebeurtenissen en de morele lessen die uit gebeurtenissen getrokken kunnen worden. Dus welk boek is universeler?
De Reactionair
Nieuwsbrief
Blijf op de hoogte van de nieuwste artikelen door u in te schrijven op onze nieuwsbrief!
Wij sturen u een e-mail ter verificatie, zie uw inbox.
Vanaf de vroege Middeleeuwen tot in de achttiende eeuw werd de invloed van de Bijbel door elke auteur van enige importantie gevoeld en onderkend. Toehoorders en lezers niet uitgesloten. Thuis zijn in de Bijbel was een vanzelfsprekendheid.
Dat is niet meer het geval bij de samenstellers en experts achter de lijsten van de “honderd belangrijkste boeken van alle tijden”. Maar niet noodzakelijk voor de auteurs die zijn geselecteerd. Want hoe vroeger in zowel de 19e, als in de 20ste eeuw, waren de besten nog altijd gepokt en gemazeld in het Boek der Boeken. Pas na de wereldoorlog van 1940 -45 is de verbondenheid met de Bijbel niet meer standaard voor kunstenaars en cultuurdragers.
Het genre roman is het standaard genre gebleven, ook wel de minutieuze en vaak vuistdikke weergave van een stuk concrete werkelijkheid. Eventueel in de vorm van magisch realisme of sciencefiction.
De meeste beprijsde romanschrijvers van nu zijn binnen de kortste keren vergeten. Ze komen dan ook hoegenaamd niet voor onder de uitverkoren prominenten aller tijden. Zelfs heel wat nobelprijswinnaars zijn vergeten, terwijl er onder wie die eer niet kregen, auteurs zijn die klassiek zijn geworden.
Het begrip “klassiek” blijft overigens beperkt tot de cultus van het Grieks en Latijn. De momenteel veel gebruikte term “klassieker” slaat meestal op sportwedstrijden, soms ook op boeken die beroemd zijn gebleven - zonder dat de samenstellers van lijsten ze zelf hoeven te hebben gelezen. Naamsbekendheid voldoet. Want dat is het criterium voor opname onder de besten op platforms zoals Goodreads of StoryGraph of Tzum.
De opkomst van de roman valt samen met het liberalisme. Een van de eerste voorbeelden was de Britse Robinson Crusoe van Daniel Defoe uit 1719. Overleven op een onbewoond eiland, was niet nieuw. Nieuw was, dat het eiland echt bestond, en daarom in het relaas geografisch beschreven en gelokaliseerd is. Want nuttig ten behoeve van de Handel, de koopvaardij. Het werk van Defoe is dus behalve een idee, bedoeld als informatie voor zakelijke belanghebbenden. In de Spaanse Criticón van Baltasar Gracián daarentegen, van een halve eeuw eerder, gaat het uitsluitend om het idee hoe de onbedorven hoofdfiguur zich in de pure natuur ontwikkelt op een onbewoond eiland. Of dat eiland echt bestaat, deed er niet toe.
