Ketters bestaan niet meer. Theologen, evenmin. Wie bestaan, zijn schrijvers die vanuit hun kritische posities een bepaalde mening verkondigen die indruist tegen het Geloof, waarmee hun lezers en critici het wel, dan niet eens kunnen zijn. Kunstenaars zijn de dragers van de nieuwe religie. Hun god is het Leven, zoals het is. Ze zijn boven de moraal verheven, waar gewone mensen zich horen te houden aan het toegestane. Goeddoen valt onder de carrière van humanisten. Katholieken daarentegen, gaat het daarbij minder om het resultaat dan om de bedoeling. Aldus sprak de katholieke schrijver Anton van Duinkerken in zijn boek Hedendaagse ketterijen (1929), te vergelijken met het boek Heretics (1905) van de Engelse katholiek in wording G.K. Chesterton op weg naar Orthodoxy (1908). Beiden gingen de strijd aan met de invloedrijke intellectuelen van hun generatie.
Het doel van de Kerk was altijd dat zoveel mogelijk mensen naar de hemel gaan, dus waarom ons druk maken over humanitarisme, vrijheid en democratie, onderwijs en de moraal van het fatsoen, beschaving, cultuur en andere wereldse idealen? De Kerk van de afgelopen halve eeuw echter, lijkt met die idealen mee te gaan, en dat is de reden waarom er vanuit kerkelijk perspectief geen ketters meer zijn. De hemel kan wachten.
De allernieuwste ketterij die Van Duinkerken in zijn tijd signaleerde, is wat hij als “paganistisch vitalisme” brandmerkt - en dat hij toeschrijft aan o.a. de cultuurcriticus Menno ter Braak en de dichter Hendrik Marsman, beide bewonderaars van Nietzsche. Ze waren niet de enigen. De katholieke Kerk was voor velen die zich bogen over de grote levensvragen een achterhaalde schietschijf; hoewel voor sommigen, ook een mogelijke bron van rust en zingeving. Want er waren ook heterodoxe intellectuelen die waardering hadden voor de kerkelijke kunst en de kerkelijke kritiek op de sociale ondeugden en de geldzucht, ofschoon in de Kerk altijd met het besef dat alles pas goed komt in het hiernamaals.
Waar de esthetisch gevoelige denkers zich aan ergeren, is de dogmatiek. Aan de onderwerping van de Rede aan het Verstand. De gelovige vindt, overigens, zijn geloof helemaal niet onredelijk, aldus Van Duinkerken en Chesterton.
Steun
Reactionair
Help ons onafhankelijk te blijven. Doneer en steun de publicatie van vrij en onafhankelijk gedachtegoed.
De moderne onbenoemde ketter is onder de indruk van de uitstraling van Rome. In tegenstelling tot zijn benoemde middeleeuwse evenknie. Die laatste hekelde het machtsmisbruik van het Instituut, het afdwingen van de sociale orde via het principe van wie gehoorzaam is gaat naar de hemel, en wie ongehoorzaam is wacht de hel. Daar heeft zijn moderne pendant geen last meer van, want het Instituut is allang tandeloos, en hemel en hel behoren tot het rijk der fabeltjes. Zo kan hij vrede hebben met het feit dat de Europese beschaving te danken is aan de katholieke Kerk, op voorwaarde dat ook de klassieke oudheid en het fiere heidendom daaraan hun steen hebben bijgedragen. De Kerk is best aantrekkelijk, gezien haar vriendelijke mentaliteit en onschadelijke vroomheid. De Bijbel is beslist een interessant boek - dat iedere onderzoeker alle vrijheid gunt om passages naar eigen believen te interpreteren.
De heidense vitalisten van onze generaties hebben geen probleem meer met die oude dogma’s. Wie kent ze nog? Zelfs in de Kerk is er sinds 1950 nooit meer aan een nieuw dogma gedacht. We zijn blij met de pauselijke veroordeling van oorlogen en de zorg voor de armen en de slachtoffers van discriminatie.
Verwarring is er hoogstens bij wat doorgaat voor “christendemocratie”, vooral wanneer godsdienst daar nog tot uitgangspunt dient. Want verkiezingsresultaten, winst uitleggen als vooruitgang, bevestigt enkel de stilstand van het geestesleven. Daarom is het voor katholieke jongeren beter om zich niet met politiek in te laten.
De Reactionair
Nieuwsbrief
Blijf op de hoogte van de nieuwste artikelen door u in te schrijven op onze nieuwsbrief!
Wij sturen u een e-mail ter verificatie, zie uw inbox.
Zowel de onbenoemde ketters van nu als de cultuurchristenen van nu vieren het Leven. Niets nieuws. Daar deden de nog gelovige Middeleeuwers allerminst voor onder. Men leze maar het openingshoofdstuk ‘’s Levens felheid’ uit Huizinga´s iconische Herfsttij der Middeleeuwen. Het pluk de dag was schering en inslag, maar de feesten gingen gingen hand in hand met het memento mori. Anders dan de moderne levensgenieter, kende de Middeleeuwer niet de bestaansangst van de ongelovige existentialisten type Heidegger. Want overal omringden hem de preken en de beelden van het hiernamaals. Dat is ons vreemd, want het idee van zonde en erfzonde beschouwt de moderne mens als pessimistisch, als inbreuk op de levensvreugde hier en nu.
Die bestaansangst heeft overigens recentelijk plaatsgemaakt voor het nieuwe begrip “bestaansonzekerheid”, wat louter over geld gaat. Als konden wie er warmpjes bijzitten en hun dierbaren niet ieder moment worden getroffen door een dodelijke ziekte of een ongeluk op straat. Wie is überhaupt zeker van zijn bestaan? In dat opzicht was de Middeleeuwer een toonbeeld van nuchterheid en werkelijkheidszin.
