De beste kwalificatie van een profeet is het bezit van een goed geheugen. Profetieën verdienen lering wanneer ze geschiedenis zijn geworden. Een profeet kan zich uitdrukken als dichter, prediker, staatsman, maatschappijcriticus, moralist, schrijft Abraham Joshua Herschel in The Prophets uit 1962. “Blust de Geest niet uit, kleineert de profetische gaven niet”, schrijft Paulus in zijn Eerste Brief aan de Thessalonicenzen 1; 5: 19 en 20.
De Bijbelse profeet treedt op namens God. Hij roept het verleden van zijn volk in herinnering, en waarschuwt voor ontrouw en afgoderij. Samuel was de eerste profeet die erkenning genoot. De missie van de profeten na koning Salomon viel slecht, vooral bij de zittende macht. Politiek is voor hen niet de oplossing, maar het probleem. De spiegel die zij het seculiere hof voorhouden ergert niet enkel de afvalligen, maar ook vromen en priesters. Want de meesten zijn gezwicht voor de wereldse tijdgeest. De profeet voelt de woede en het verdriet van God en ziet de pijnlijke overrompeling door hun vijanden als een verdiende straf. Aangezien ze daarvan niets leren, brengt het geen zuivering met zich mee. Oorlog verschilt niet wezenlijk van vrede. Bepalend is alleen de relatie met de God, die hen eens uit het slavenhuis haalde om ze als vrije mensen door de woestijn naar het land van belofte te leiden. Eenmaal aangekomen, vergeten ze allengs hun verleden om zich uiteindelijk te gedragen alsof hun Verlosser niet bestond. Daarom eindigen ze in ballingschap. Niet éénmaal, maar voor de tweede maal definitief in het jaar 70, met de verwoesting van Jeruzalem en de tempel door de Romeinen.
Steun
Reactionair
Help ons onafhankelijk te blijven. Doneer en steun de publicatie van vrij en onafhankelijk gedachtegoed.
De filosofen nemen een Opperwezen aan dat zich afzijdig houdt, zoals oudtijds Aristoteles. Spinoza leerde dat God vrij is van hartstochten, vreemd aan vreugde en verdriet. Dat ziet de Bijbelse profeet anders. Pathos is Hem eigen. Hij kan toornig zijn, maar nooit onverschillig of ongevoelig.
Anders dan de filosoof, kan de profeet horen en zien wat ver afstaat van de gewone waarneming. Hij kan vanuit de feitelijke wereld overgaan in een geheimzinnig rijk, en desondanks georiënteerd en bij zijn volle verstand in de werkelijkheid terugkeren. Dat onderscheidt hem van valse profeten en geesteszieken. Niet alleen Don Quichot, zelfs Jezus Christus werd beschouwd als geestelijk gestoord. Hij was ‘buiten zichzelf’, (Marcus 3:30): “hij had een onzuivere geest”.
Profeten verdwijnen niet nadat de Bijbel is dichtgeslagen. De Heilige Geest werkt zolang er mensen zijn. Wij leven thans in de tijd van de slachtoffers. Gedurende de eerste eeuwen van de christelijke jaartelling leefden we in de tijd van de martelaren. Daartussen liggen de eeuwen van christelijke beschaving, ingeklemd tussen het oude heidendom van de primitieve afgoden die zichtbaar mensenbloed eisten en de nog geciviliseerde nagloei van collectieve uitdrijvingen, het belachelijk maken van de deugd, de ontkenning van de christelijke heroïek. De dagen zullen komen waarin de rampen elkaar opvolgen, dat er enkel nog rampen zijn. Om die te verklaren zoekt men naar zondebokken, teneinde de algehele woede of frustratie af te reageren. Dat ieder afzonderlijk medeverantwoordelijk is, wil men niet weten. Genoegen neemt het collectief alleen met natuurlijke en wetenschappelijk verifieerbare oorzaken, en daarbij komt God niet van pas. Dus zal Hij ze aan hun lot overlaten, en dat zal een periode zijn van duisternissen.
Slachtofferschap kenmerkt de tastbare realiteit van het woord “wee” uit de Schrift. Het afslaan van de uitgestoken hand, ofwel de Boodschap van Barmhartigheid, zal de harde hand van de Rechtvaardigheid tot gevolg hebben. De verwording zal ongekend zijn. Is er een andere verklaring voor de Holocaust?
De Reactionair
Nieuwsbrief
Blijf op de hoogte van de nieuwste artikelen door u in te schrijven op onze nieuwsbrief!
Wij sturen u een e-mail ter verificatie, zie uw inbox.
Geschiedenis is de tekst van de algehele ellende waaruit, op de meest tragische momenten, symbolische figuren opstaan die onze ballingschap op aarde symboliseren. De mens is niet het einde van zijn eigen geschiedenis, maar onderwerp van een continue neergang die uitloopt op iets toekomstigs waarin de Zoon en de Heilige Geest een beslissende rol spelen. Zolang de wereld in barensnood kreunt - om met Paulus te spreken - kijken wij in een donkere spiegel. Pas als leden van de gemeenschap der heiligen zullen we weten wie wijzelf en de anderen zijn. Individuen kunnen zich nog redden, maar de maatschappij als geheel gaat onherroepelijk naar de knoppen. Ze is te blind om gered te worden.
Tot zover een typering van het vooruitzicht van Léon Bloy, die in 1917 op 71jarige leeftijd stierf, tijdens wat na de Tweede, de Eerste Wereldoorlog is genoemd. Zijn nomadenbestaan en zijn literaire zweepslagen — die een vergelijking oproepen met de Brieven van Sint Hiëronymus en de godvergeten uithalen van zijn leeftijdgenoot Nietzsche — irriteerden de liberale mooischrijvers en de katholieke clerus van Parijs. Verguisd, maar niet vergeten eerde het Franse Dagblad Le Monde hem op 4 augustus 2000 als de “Profeet van de Eindtijd”. Want profeten waren voor hem getuigen die zich de toekomst herinneren.
